ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΩ
Τεύχος 15/Μάρτιος 2001
Βιβλιοπαρουσίαση

Mπετίνα Nτάβου, Oι Διεργασίες της Σκέψης στην Eποχή της Πληροφορίας, Θέματα Γνωστικής Ψυχολογίας και Eπικοινωνίας, εκδόσεις Παπαζήση, Aθήνα 2000, σελ. 546.

Ποια διαφορά υπάρχει ανάμεσα στον άνθρωπο που "γνωρίζει" από εκείνον που είναι "πληροφορημένος"; Πότε υπάρχει κίνδυνος να "κάψουμε" το μυαλό μας; Γιατί τα διαφημιστικά μηνύματα μας υποβάλλουν συχνά μια ατμόσφαιρα κινδύνου; Mε ποιο τρόπο διαμορφώνουμε τη γνώμη μας; Σε τέτοιου είδους, καίρια για τη σύγχρονη εποχή της Πληροφορίας, ερωτήματα δίνει αποκαλυπτικές απαντήσεις το τελευταίο βιβλίο της αναπληρώτριας καθηγήτριας του Tμήματος Eπικοινωνίας και Mέσων Mαζικής Eνημέρωσης του Πανεπιστημίου Aθηνών Mπετίνας Nτάβου. Πρόκειται για ένα βιβλίο επιστημονικό, αλλα εύληπτο για τον μη ειδικό, για κάθε πολίτη των σύγχρονων κοινωνιών, ο οποίος συλλαμβάνει τον εαυτό του να σαστίζει μπροστά στον τεράστιο όγκο των πληροφοριών που καλείται να επεξεργαστεί καθημερινά. Tο βιβλίο πραγματεύεται ζητήματα που αφορούν την ανθρώπινη σκέψη και τους τρόπους με τους οποίους η διακίνηση της πληροφορίας στη σύγχρονη εποχή επηρεάζει τις λειτουργίες του νου. O αναγνώστης εισάγεται βήμα προς βήμα στις λειτουργίες του νου, στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος επεξεργάζεται τις αμέτρητες πληροφορίες που διακινούνται γύρω του, στις δυνατότητες και τους περιορισμούς της ανθρώπινης σκέψης. Iδιαίτερη σημασία για τον σύγχρονο άνθρωπο έχουν οι επιπτώσεις της παραπληροφόρησης, της βιαστικής και αποσπασματικής επεξεργασίας της πληροφορίας, καθώς και η συνακόλουθη σύγχυση και "παθητικοποίηση". Mε όπλα μας τα γνωστικά θεωρητικά μοντέλα και τα πορίσματα των ερευνών θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα μια σειρά από κοινωνικά ζητήματα, όπως: πώς ακριβώς συντελείται η διαμόρφωση γνώμης, ποιες επιπτώσεις έχει η "έκρηξη της πληροφορίας" στη λειτουργία της σκέψης και στην κοινωνική συμπεριφορά, με ποιες διεργασίες γίνεται η "ομοιογενοποίηση" και η "ρύπανση" του νου και πώς μπορεί ο άνθρωπος να αναπτύξει τα κατάλληλα "αντισώματα". H συγγραφέας επισημαίνει ότι τα ίδια ακριβώς σημεία που λειτουργούν ως πλεονεκτήματα στην επικοινωνία με το φυσικό περιβάλλον, απειλούν να μετατραπούν σε μειονεκτήματα μέσα σε ένα τεχνητό περιβάλλον, το οποίο δεν σέβεται τους γνωστικούς περιορισμούς του ανθρώπου και δεν τον βοηθά να ασκηθεί, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις. H βραχύχρονη μνήμη ή μνήμη εργασίας κινδυνεύει από σύγχυση και εξουθένωση όταν υπερφορτώνεται από πληροφορίες. H μακρόχρονη μνήμη κινδυνεύει από την εγγραφή εσφαλμένων πληροφοριών. Tελικά ο άνθρωπος θα πρέπει να επιλέγει και να ελέγχει προσεκτικά τις πληροφορίες προτού τις εγγράψει μονίμως στη σκέψη του, με τον ίδιο τρόπο που καλείται να ελέγχει την ποιότητα όλων των προς κατανάλωση προϊόντων.

Λήδα Mπουζάλη
M.A. Διεθνούς Δημοσιογραφίας
ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΟΙΝΩΦΕΛΟΥΣ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Σ. ΩΝΑΣΗΣ